Thema: Vernieuwende participatie

Een greep uit onze participatietrajecten

Necker van Naem en Citisens hebben ruime onderzoeks- en praktijkervaring op het gebied van burger- en overheidsparticipatie. Lees hier meer over hoe wij verschillende groepen inwoners hebben betrokken. Zo hebben wij in Wijk bij Duurstede inwoners betrokken bij het opstellen van een omgevingsvisie en kwamen we in Alphen aan den Rijn samen met raad, college, ambtelijke organisatie én inwoners tot een passend participatiekader. Ten slotte hielpen we de gemeente Groningen om samen met inwoners te komen tot een effectief samenspel in participatieprocessen.

Een gedragen omgevingsvisie in Wijk bij Duurstede

Alle Nederlandse gemeenten zijn, met de komst van de Omgevingswet, verplicht een omgevingsvisie op te stellen. Input van inwoners is hierbij essentieel. We ondersteun(d)en verschillende gemeenten bij dit traject. Zo ook Wijk bij Duurstede: de gemeente wilde zoveel mogelijk inwoners én verschillende groepen inwoners betrekken.

Een omgevingsvisie maak je samen

De gemeente Wijk bij Duurstede is actief aan de slag gegaan met het betrekken van inwoners bij de omgevingsvisie voor het stedelijk gebied. Dat hebben zij op verschillende manieren gedaan. Ze organiseerden meedenksessies, ambtenaren interviewden inwoners op straat én Citisens voerde een online inwonersconsultatie uit waar 798 inwoners aan deelnamen. Uit het analyseren van de postcodegegevens van de respondenten bleek dat alle in Wijk bij Duurstede aanwezige betrokkenheidsprofielen zijn gehoord!

Positief betrekken, vaker betrekken

Wijk bij Duurstede betrok met deze consultatie inwoners al in een vroeg stadium van de omgevingsvisie. “We hebben veel positieve reacties gekregen, inwoners vinden het heel fijn om gehoord te worden en denken graag mee,” aldus Bressers. Ook gaf ruim 66% van de bevraagde inwoners aan dat de gemeente vaker contact mag zoeken met vragen over de omgevingsvisie. Bressers: “We hebben bevestigd gekregen waar de kwaliteiten en aandachtspunten in de gemeente liggen en weten nu dat die punten breed worden gedragen. Vervolgens moesten we keuzes maken voor in het plan. Citisens heeft daarvoor tweede enquête uitgezet met daarin verdiepende en concrete vragen en opgaven. Dit heeft ertoe geleid dat inwoners mee hebben kunnen denken over concrete opgaven en dat de gemeente samen met de inwoners keuzes heeft gemaakt over de invulling van de toekomstige leefomgeving in de gemeente Wijk bij Duurstede.”

Een effectief samenspel tussen gemeente Groningen en Stadjers

Om de effectiviteit van samenspel tussen de gemeente Groningen en de gemeenschap nog verder te brengen had de gemeente behoefte aan inzicht in wat er plaatsvindt op dat vlak en in het leerproces: hoe vinden lessen uit activiteiten hun weg naar andere activiteiten?  Necker van Naem hielp de rekenkamercommissie om dit in kaart te brengen. 

Brede en diverse inventarisatie

Om in beeld te brengen wat er gebeurt op het vlak van burger- en overheidsparticipatie is gebruik gemaakt van een inwonerconsultatie, zijn berichten op social media gescand en is een enquête uitgezet onder gemeentelijke spelers op het vlak van burgerparticipatie: raadsleden, wethouders en ambtenaren en actieve Stadjers. Vier voorbeelden van burgerbetrokkenheid zijn geselecteerd voor nader onderzoek. Per case is gesproken met meerdere inwoners en met ambtelijk en bestuurlijk betrokkenen. 

Ruimte voor ideeën

Tot slot hebben de genoemde personen die bij de cases waren betrokken zich met raadsleden en rekenkamercommissieleden gebogen over de vraag, wat nodig is voor effectief samenspel tussen gemeente en inwoners. Daaruit is een beeld ontstaan wat per case nodig is voor effectief samenspel, en wat in bredere zin in Groningen nodig is voor effectief samenspel tussen gemeente en Stadjers. Zo is voor goed samenspel in Groningen allereerst nodig dat in een traject ruimte is voor inspiratie en ideeënvorming, met oog voor het complete verhaal, aandacht voor het geheel en de omliggende context waarin het traject speelt.

Een passend participatiekader in Alphen aan den Rijn

Het opstellen van participatiebeleid is, mede ingegeven door de naderende omgevingswet, een must maar voor veel gemeenten ook een uitdaging. Met gemeente Alphen aan den Rijn ging Citisens een traject aan waarmee de gemeente én inwoners tot een participatiekader kwamen dat aansluit bij de identiteit van gemeente Alphen aan den Rijn.

Begin bij inwoners

Er is gestart met een online enquête waarin inwoners van gemeente Alphen aan den Rijn zijn gevraagd naar hun participatievoorkeuren. Bijvoorbeeld over welke onderwerpen zij mee willen denken en hoe de gemeente meer ruimte kan geven aan ideeën van inwoners. De enquête is door 3.875 inwoners ingevuld. Aan de hand van drie pilotprojecten, onder andere op het gebied van de energietransitie en omgevingsvisie, is vervolgens het participatieproces verder uitgewerkt. Zo vormden de lessen uit de praktijk de belangrijkste bouwstenen voor het participatiekader.

Bestuurlijk draagvlak

Om een strategie op te stellen die kan rekenen op bestuurlijk draagvlak en die past bij de dagelijkse werkpraktijk zijn de raad, het college en de ambtelijke organisatie om input gevraagd. Thema’s die in deze gesprekken onder andere aan de orde kwamen zijn gewenste niveaus van participatie, instrumenten, rollen en verantwoordelijkheden.

Een frame voor participatie

De opbrengsten uit de genomen stappen zijn met de kerngroep participatie en team communicatie besproken in een duidingssessie. Op basis van de uitkomsten van deze duidingssessie is een frame voor het participatiekader gemaakt. 

Inbedding organisatie

Als dan het participatiekader op papier staat, begint het eigenlijk pas. De raad, het college en de ambtelijke organisatie moeten handen en voeten gaan geven aan het participatiekader. Daarom stelde Citisens een implementatieadvies op voor verdere inbedding in de organisatie inclusief budgetten voor participatie. Tijd om aan de slag te gaan!

Volgend project: Handleiding Basisscan Integriteit BZK Of lees meer over Vernieuwende participatie projecten of het thema