Thema: Integere overheid

Risicoanalyse raad of college

Steeds meer overheden maken werk van de screening van kandidaat-bestuurders. Op het gebied van integriteit gebeurt dat vaak met een risicoanalyse integriteit. Het ministerie van BZK is voornemens om dergelijke screening in de toekomst verplicht te stellen. Na de gemeenteraadsverkiezingen van 2022 wordt een evaluatie uitgevoerd, om vervolgens tot een wettelijke verankering van de risicoanalyses te komen.

Doel van de risicoanalyse

Doel van de risicoanalyse is het creëren van extra waarborgen zodat er niet na benoeming van een bestuurder  discussie ontstaat over bijvoorbeeld diens nevenfuncties, contacten, zakelijke of financiële belangen. In de meeste gevallen is het in beeld brengen van het risico, en het nemen van maatregelen om te voorkomen dat het risico optreedt heel goed mogelijk. Hiermee worden pijnlijke situaties voor de persoon, en het aanzien van het bestuur in het algemeen, voorkomen. En dat is heel wat waard in een tijd dat de integriteit van het Openbaar Bestuur onder een vergrootglas ligt.

De risicoanalyse is geen toets: de uitslag is niet of een kandidaat wel of niet integer is, of hij of zij al dan niet benoemd kan worden. Het is een inventarisatie van de risico’s die de kandidaat-wethouder loopt op relationeel, financieel en functioneel gebied, om daar een concreet handelingsperspectief aan te kunnen verbinden. Dat helpt de kandidaat, de burgemeester en uiteindelijk ook de gemeente.

Wat levert het op?

  • Inventarisatie van de risico’s die de kandidaat-wethouder loopt op relationeel, financieel en functioneel gebied.
  • Handelingsperspectief: concrete aanbevelingen voor beheersmaatregelen.
  • Duidelijkheid voorafgaand aan de start van een college, een natuurlijke aanleiding om openheid van zaken te geven.
  • Preventieve werking. Het onderwerp gaat leven, waarmee er een fundament gelegd is om tijdens de bestuursperiode met elkaar te spreken over dilemma’s.
  • Handvatten voor de burgemeester bij het uitvoeren van zijn taak om de bestuurlijke integriteit te bevorderen.

Werkwijze

Bij een risicoanalyse wordt er gekeken naar een aantal aspecten. Wij onderscheiden persoonlijke, financiële en functionele aspecten.  Bij persoonlijke aspecten gaat het bijvoorbeeld over nevenfuncties, het netwerk van de kandidaat, arbeidsverleden en gedrag op social media. Financiële aspecten zijn eigendom van vastgoed, schulden- en betalingsrisico’s en een eventuele aandelenportefeuille. Functionele aspecten zijn bijvoorbeeld het omgaan met vertrouwelijke informatie, of specifieke risico’s die volgen uit de beoogde portefeuille.

Om de analyse te kunnen maken, gebruiken we een uitgebreide vragenlijst voor de kandidaat, doen we onderzoek in een aantal registers en openbare bronnen, en spreken we met de kandidaat over zijn persoonlijke situatie en over dilemma’s in het openbaar bestuur.

Risicoanalyse in uw gemeente

Overweegt u een risicoanalyse integriteit uit te laten voeren van een kandidaat-bestuurder? Neem dan contact op met Emilie Stumphius, via emilie@necker.nl of 06–33348914.

Meer lezen over de risicoanalyses?

In 2019 schreven wij in opdracht van het ministerie van BZK de Handleiding Basisscan Integriteit. Alle keuzes en aandachtspunten voor een geslaagde risicoanalyse staan hier in benoemd.