Thema: Heldere verantwoording

Toezicht en handhaving: inspirerende werkwijzen uit de praktijk

In achttien gemeenten onderzocht Necker van Naem toezicht en handhaving op openbare orde en veiligheid (OOV). Een complex domein met onderwerpen van overlast tot ondermijning en waarin steeds meer taken bij de gemeente en gemeentelijke handhavers liggen. In een overkoepelende notitie beschreven wij wat ons opviel in het beleid, de uitvoering en de rol van de raad in de achttien gemeenten. In dit artikel: good practices uit gemeenteland! 

Hoewel elke gemeente unieke problemen heeft op het gebied van OOV en elke gemeente haar eigen manieren heeft om te handhaven, worstelen gemeenten ook met veel dezelfde uitdagingen. Een aantal gemeenten komen met creatieve oplossingen. In dit artikel lichten we een aantal good practices uit die wij tegenkwamen in de deelnemende gemeenten.

Papier en praktijk verbinden

Voor het gros van de deelnemende gemeenten bleek het een grote uitdaging om de praktijk en het beleid op elkaar te laten aansluiten. Logisch, want op het gebied van openbare orde en veiligheid is nou eenmaal niet alles te voorzien en in beleid te vangen. Een (groot) deel van de dagelijkse activiteiten is afhankelijk van de meldingen die binnenkomen. Het ontbreken van de aansluiting kan echter wel problemen veroorzaken: het leidt tot incident-gestuurd werken, projecten en prioriteiten die gericht zijn op de lange termijn raken ondergesneeuwd en bovendien maakt het effectieve controle en sturing door de raad moeilijk. 

Good practice: Benutten kennis van boa's 

In de gemeente Rijssen-Holten wordt het uitvoeringsprogramma voor Vergunningverlening, toezicht en handhaving (VTH) jaarlijks opgesteld door een boa, in samenwerking met enkele beleidsmedewerkers. 

“Het is belangrijk dat uitvoeringsprogramma’s en het beleid aansluiten bij de behoefte in de praktijk. En die behoefte is het beste op te halen bij mensen die daadwerkelijk in deze praktijk werken. Geen gebruik van de kennis van de boa’s, is verloren kennis”, aldus een medewerker uit Rijssen-Holten. De boa maakt ook gebruik van aangedragen aandachtsgebieden van het team veiligheid en sociaal domein en de politie. 

Op basis van het conceptprogramma van de boa en op basis van de aanwezige capaciteit, brengen portefeuillehouder en leidinggevende een prioritering aan. Door de boa’s deelgenoot te maken van de beleidsvorming wordt er niet alleen brug geslagen tussen papier en praktijk: “er ontstaat wederzijds begrip tussen de uitvoering en de binnenwereld van het gemeentehuis “, geeft de medewerker aan.

Good practice: Benut registratie om vooruit te kijken

In de meeste gemeenten werd handhavingsinzet onvoldoende of te gefragmenteerd geregistreerd, of ontbreekt het nog aan een goed managementinformatiesysteem. Een goed registratiesysteem kan juist een belangrijke tool zijn om de werelden van beleid en praktijk dichter bij elkaar te brengen. Ten eerste kan zo’n systeem bijdragen aan het plannen van activiteiten op grond van (beleids-)prioriteiten en aan het monitoren van de uitvoering. Goed inzicht in de overtredingen, handhavingsinzet en de resultaten kan vervolgens helpen om beleid (verder) te vormen of bij te stellen op een manier die een stevige basis heeft in de praktijk. 

Het meeste uit de samenwerking halen 

Toezicht en handhaving op openbare orde en veiligheid doet de gemeente niet alleen. De gemeente werkt intensief samen met verschillende handhavingspartners, zoals de politie en zorgpartners. Effectieve toezicht en handhaving valt of staat dus met een soepele samenwerking.

Good practice: gezamenlijke briefings op uitvoeringsniveau

In de gemeente Tynaarlo vinden drie keer per week briefings plaats tussen de boa’s en de wijkagenten. Tijdens die briefings kan informatie snel en gemakkelijk worden gedeeld en worden er actiepunten opgesteld. Op deze manier weten de partners al snel in welke fase de verschillende cases zich bevinden en wie welke actiepunten oppakt. In de loop der tijd is hierdoor een prettige en nauwe samenwerking ontstaan.

Good practice: monitoring door expertgroepen 

In de gemeente Apeldoorn is per veiligheidsthema een uitvoeringsplan en een expertgroep opgezet. De expertgroep bestaat uit gemeentelijke experts en externe experts zoals politie en jongerenwerkers. De expertgroepen zijn verantwoordelijk voor de tussentijdse monitoring en bijsturing van de uitvoeringsplannen: met welke activiteiten dragen we bij aan het behalen van de doelstellingen, en waar is bijsturing nodig?  Iedere expertgroep komt minimaal twee keer per jaar bijeen om te de voortgang te evalueren en om informatie en ervaringen uit te wisselen. Op deze manier is een effectieve monitoringsstructuur opgezet waarin tijdig kan worden bijgestuurd, waarbij de neuzen van de gemeente en partners dezelfde kant opstaan en waar de kennis en betrokkenheid van verschillende actoren tot hun recht komen. 

Meer weten over toezicht en handhaving op openbare orde en veiligheid? Lees ook onze andere artikelen over dit onderwerp.

Wil je de hele overkoepelende rapportage lezen? Klik dan HIER. 

Volgend artikel: De raad en toezicht en handhaving Of lees meer over Heldere verantwoording artikelen of het thema