Thema: Integere overheid

Dilemma: virtù

In het denken over een weerbare overheid is Giovanni Falcone mijn held. Falcone groeide op in Palermo te midden van de maffia en koos resoluut voor het andere kamp. Als onderzoeksrechter bond hij de strijd aan met de Siciliaanse maffia. Zijn inspanningen leidden tot honderden veroordelingen, inclusief de hoogste bazen. Hij wist, zeker ook vanuit zijn jeugd, exact met wie hij te maken had. En hij wist daardoor hoe hij de criminelen kon raken. Juist daarom was hij zo effectief.

Een uitspraak van hem luidde: ‘De maffia is niet onverslaanbaar, maar is wel een dodelijk serieus fenomeen’. Letterlijk, want in 1992 werd zijn auto opgeblazen. Falcone zelf, zijn vrouw en drie lijfwachten stierven. De aanslag zorgde voor een kentering in heel Italië. Veel maffiosi kwamen tot inkeer (spijtoptanten) en de maatschappelijke woede over de ontwrichtende kracht van de maffia leidde tot openlijke, massale uitingen van afkeer. Het stilzwijgend wegkijken was voorbij.

Falcone bezat wat Machiavelli ‘virtù’ noemde. Een combinatie van intelligentie en energie die in staat stelt een situatie trefzeker te doorzien, om vervolgens in razend tempo en met ijzeren wilskracht handelend op te treden. Hij had de moed en de wil om risico’s te nemen; ook als hij het deksel op de neus kreeg. Aan Giovanni Falcone dacht ik bij een recente speech van commissaris van de Koning Van de Donk. Hij riep op te investeren in een stevige coalitie van vrienden van de rechtsstaat.

In die coalitie zijn types nodig zoals mijn held. Falcone was de beste vriend die de democratische rechtsstaat in Italië zich kon wensen.

Volgend artikel: Dilemma: criterium Of lees meer over Integere overheid artikelen of het thema