Democratie
maak je.

Experts in decentraal bestuur

Thema: Organisatie voor inwoners

Podcasten als gemeenteraad, goed idee

Gemeente Vijfheerenlanden is gestart met een podcast over de motivatie, persoonlijke verhalen en liefde voor de streek van gemeenteraadsleden. Ik mocht ze adviseren tijdens het opzetten van de podcast. In dit artikel lees je de afwegingen om wel of niet een podcast te starten én waar je praktisch aan moet denken.

Terwijl commerciële radio zichzelf bevuilt met te veel reclames, herstellen podcasts de verloren creatieve belofte van radio.

James Wolcott - Amerikaans journalist en media-criticus

Podcast, wat is het? 

In Nederland luisteren zeker 2,2 miljoen Nederlanders op regelmatige basis naar een podcast. Het is een communicatiemiddel dat meer en meer gebruikt wordt en de laatste jaren onverminderd in de belangstelling staat. De podcast is een audio uitzending die beluisterd wordt via het internet. De eerste populariteitsgolf kwam in 2004 toen er MP3-spelers op de markt kwamen met voldoende geheugen. De tweede populariteitsgolf is van de laatste jaren en is vooral te danken aan hoog opgeleiden en young professionals. Die luisteren een podcast veelal tijdens het werk, sporten, koken, in de trein of in de auto. De vorm is geheel vrij, toch staat meestal het gesproken woord centraal.

Waarom Vijfheerenlanden koos voor een podcast

Op het moment dat ik bij de gemeente Vijfheerenlanden aan tafel zat, kwam zij net uit een fusie (voorheen gemeenten Vianen, Zederik en Leerdam). Drie totaal verschillende gemeenten met een eigen oriëntatie en cultuur. Reden voor Vijfheerenlanden om inwoners kennis te laten maken met hun (nieuwe) bestuurders. De insteek: ‘Wat zijn de verhalen van de mensen die zich dag en nacht inzetten voor de gemeenteraad? Wat motiveert hen, en waarom vinden zij de gemeente zo belangrijk?'

En toen kwam de vraag, hoe zorgen we ervoor dat die persoonlijke verhalen ook terecht komen in de lokale gemeenschap? Het idee was om een podcast te ontwerpen in de vorm van een laagdrempelig gesprek. Een goed gesprek met een 'echt' mens.

Aan de slag!

Dat vereiste het nodige uitzoek werk. Want hoe produceer je een podcast? Hoe schrijf je een script? Wat voor technische apparatuur heb je nodig? Kortom, waar begin je? Burgemeester Lokker bleek al snel bereid te zijn om mee te werken aan de allereerste aflevering. Vanuit zijn rol als voorzitter van de gemeenteraad en als boegbeeld van de gemeente een interessante eerste gesprekspartner. Zo gezegd zo gedaan. Als vorm werd gekozen voor een open gesprek. Gemodereerd én technisch geproduceerd door de medewerkers van de griffie. Nieuwsgierig? Het resultaat kan je hier op soundcloud beluisteren.

Podcast een nuttig instrument? 

‘Bestaat lokale politiek eigenlijk wel? Die vraag kwam in mij op toen ik de resultaten zag van mijn eigen kiezersonderzoek. Het is vrij shockerend hoe onbekend lokale politici zijn en hoe weinig inwoners weten van de coalitie die hun stad of dorp regeert. Hoewel driekwart van de inwoners de naam van de burgemeester kent, kan minder dan de helft een wethouder of raadslid bij naam noemen ’. 

De cijfers zijn duidelijk, er is nog een wereld te winnen. Zo blijkt uit het onderzoek van politicoloog André Krouwel. Lokale politici zijn veelal onbekend. Tegelijkertijd geeft meer dan 65% van de deelnemers een 7 of hoger aan het bestuur én geeft 90% aan dat het wel zin heeft om te gaan stemmen. De burger heeft dus wel vertrouwen in het stelsel. De deelnemers zijn alleen de grote onbekende. Dat is waar raadscommunicatie om de hoek komt kijken: ‘Het uitdragen van de spelers en de spelregels op een onafhankelijke manier’. David Kok, voormalig raadscommunicatieadviseur voor de gemeenteraad van Almere, heeft een boek  geschreven over raadscommunicatie. Daarin formuleert hij vijf uitgangspunten: 

  1. Raadscommunicatie biedt inwoners algemene informatie
  2. Raadscommunicatie is objectief
  3. Raadscommunicatie biedt continuïteit 
  4. (raads)Communicatie is een vak
  5. Raadscommunicatie als tegenkracht 

De hamvraag is nu, voldoet een podcast aan die vijf uitgangspunten? Het antwoord daarop is een ondubbelzinnig ja. We duiken er even in. 

Raadscommunicatie biedt inwoners algemene informatie. David Kok stelt dat de ontzuilde, horizontale netwerksamenleving een betere en meer transparante algemene informatiepositie over de positie van inwoners in het besluitvormingsproces eist. Een podcast is een uitgelezen middel hiervoor omdat de vorm vrij is en je alle ruimte kunt pakken om diep in te gaan op een enkel onderwerp. 

Raadscommunicatie is objectief. Dit uitgangspunt vereist een scherpe moderatie van de gespreksleider, waarbij altijd in het achterhoofd gehouden moet worden dat politieke partijen primair zelf verantwoordelijk zijn en blijven voor hun politieke communicatie. Het gebruik van een podcast moet dan ook gezien worden als een objectieve aanvulling op de politieke communicatie die al plaatsvindt.

Raadscommunicatie biedt continuïteit. Vergadermoeheid. Stress. Raadsleden overal in Nederland komen tijd tekort om hun werk te doen, schrijft het Sociaal Cultureel Planbureau (SCP). Het raadswerk slokt zoveel tijd op, dat communiceren hierover er vaak bij inschiet. Een podcast, geproduceerd en onder supervisie van de griffie kan hierin uitkomst bieden, mits deze met een regelmatige interval online komt. 

(raads)Communicatie is een vak. Iedereen communiceert, de hele dag door. Daardoor ontstaat nog wel eens de misvatting dat iedereen professioneel kan communiceren. Niets is minder waar. Door de podcast aan te vliegen als iets professioneels kan het een tool zijn die zorgt voor een professionele invulling van de communicatie namens de gemeenteraad. 

Raadscommunicatie als tegenkracht. Met de invoering van het dualisme is er een nieuw speelveld ontstaan. De gemeenteraad is losgekoppeld van het college van B&W en heeft zijn eigen positie. Te vaak krijgt het college van B&W meer aandacht van de lokale pers dan de gemeenteraad. Een podcast, op een vaste interval, kan daar tegenwicht tegen bieden. 

Dan de praktijk: hoe maak je een podcast?

Het produceren van een podcast is relatief simpel. Er zijn vier stappen die je moet doorlopen voor het produceren van een podcast:

  1. Schrijven van een script
  2. Opnemen van de aflevering
  3. Bewerken van de aflevering
  4. Uploaden van de aflevering

Schrijven van een script. De essentie van een podcast is dat het een politiek neutraal verhaal wordt. Het is immers een instrument voor algemene raadscommunicatie. Je wilt als griffie niet op de stoel van de lokale pers gaan zitten of het verwijt krijgen dat je ‘politiek’ bezig bent. Dit vergt een helder uitgeschreven script waarin de nadruk ligt op reflectieve vragen. Besteed hier voldoende aandacht aan en benadruk dit ook tegenover je gesprekspartners. Een ander belangrijk element van een podcast is de intro. Bijvoorbeeld een muziekje, dat is een herkenbaar, helder startmoment en maakt mensen enthousiast.

Opnemen van de aflevering. Voor het opnemen van een aflevering heb je opnameapparatuur en software nodig om het te bewerken. Belangrijk daarbij is, rubbish in is rubbish out. Geluid dat slecht klinkt op de opname, kan je bijna niet meer repareren. Kies dus voor kwaliteit.

Bewerken van de aflevering. Het doel is altijd dat de opname in een keer goed gaat; de praktijk is weerbarstiger. Er zal dus geknipt en geplakt moeten worden. Ook zal hoesten, kuchen of andere achtergrondgeluiden uit de audiobestanden geknipt moeten worden. Een makkelijk instapprogramma is Audacity; dat is een gratis open source programma waarmee je audiobestanden zelf kunt bewerken. Ook zijn er online bedrijven te vinden die de nabewerking voor je doen, dat is vaak prima betaalbaar en je krijgt een hoge kwaliteit.

Uploaden van de aflevering. Nu de podcast af is moet die natuurlijk wel beluisterd worden. Een van de manieren om dat te doen is gebruikmaken van de eigen kanalen van de gemeente/gemeenteraad. Om echter een groter bereik te bewerkstelligen kun je de podcast ook streamen op de bekende streamingsdiensten. Een van die platforms is Soundcloud. Een waanzinnig populair platform met een aantal voordelen: Het is makkelijk door te linken op de website van de gemeente en te delen via social media, de podcast kan doorgeplaatst worden naar iTunes en Spotify en er is ruimte voor commentaar en luisteraars kunnen je gaan volgen. Maar er zijn meer opties.

Conclusie: Podcast? Doen! 

Een podcast is een eenvoudig middel om te communiceren namens de gemeenteraad. Het is essentieel dat er regelmatig nieuwe afleveringen zijn van de podcast en er sprake is van een een objectief, reflectief gesprek. Op die manier kan het middel gebruikt worden om de gemeenteraad meer in positie te brengen, tegenwicht te bieden tegen het college van B&W en de inwoners kennis te laten maken met hun bestuurders. Doen dus!

 

Volgend artikel: Investeren in de onderzoekscommissie van een raadsonderzoek Of lees meer over Organisatie voor inwoners artikelen of het thema