Democratie
maak je.

Experts in decentraal bestuur

Thema: Organisatie voor inwoners

Learning history in het sociaal domein

Onontgonnen terrein: de transitie in het sociaal domein bracht daar hectaren van met zich mee. Op het snijvlak van verschillende beleidsterreinen, functionele invalshoeken en bestuurlijke verantwoordelijkheid is het bepalen van het beste handelingsperspectief complex. Zeker wanneer zich incidenten voordoen waar gemeenten nog niet eerder mee te maken hebben gehad. Bijvoorbeeld rondom toezicht en handhaving. Het evalueren van dergelijke incidenten is waardevol. Het laat zien waarom iets is gelopen zoals het is gelopen. En het resulteert in bewustzijn en begrip voor verschillende perspectieven op dezelfde waarheid. 

De ernst van de zaak

Learning by doing klinkt mooi, maar kan heel pijnlijk zijn wanneer het om zorgverlening gaat. In de jeugdhulp of de zorg voor kwetsbare personen in het algemeen zijn er gelukkig succesverhalen, maar ook momenten van ‘dat had ook heel anders kunnen aflopen’. Een enkele keer gaan de zaken ook echt mis. In het sociaal domein gaat het om mensen, op een hele directe manier. Dat is altijd al zo geweest, maar wordt nog zichtbaarder bij de komst van nieuwe wetgeving, decentralisaties en transformaties in het taakgebied van gemeenten. Een veel aangehaald voorbeeld zijn de wachtlijsten voor zwaardere jeugdzorg, waarbij de problemen tijdens het wachten op hulp vaak alleen maar groter en acuter worden.

Niet alleen de toename van het aantal taken of de omvang van de doelgroepen zorgt voor druk op gemeenten. Ook de onbekendheid en nieuwe situaties dragen hieraan bij. Op zichzelf valt hier weinig aan te doen. Gemeenten kunnen zich voorbereiden, maar niet alles is te voorzien. De vraag is dan hoe learning by doing zo snel mogelijk wordt vertaald naar gesmeerde processen. Een antwoord is Kolb.

De cyclus van Kolb

De cyclus van Kolb – David Kolb, leerpsycholoog en pedagoog – gaat uit van ervaringsgericht leren. Simpel gezegd: er gebeurt iets, we reflecteren daarop, halen er algemene lessen uit en brengen die in de praktijk, en zo voort en zo verder. Op basis van ervaringen bouwen we aan ons repertoire (denk aan instrumentarium, inrichting governance, processen). Deze constructivistische opvatting wordt niet door iedereen ondersteund, maar in het geval van onontgonnen terrein kan het zeker haar vruchten afwerpen. We duiken een casus in.

Learning history by Kolb: een casus

Wat is het handelingsperspectief als kwaliteit van zorg en veiligheid van Wmo-klanten in het geding lijkt, maar toezicht en handhaving beperkt mogelijk zijn? Wanneer zorg op basis van een persoonsgebonden budget (PGB) wordt ingekocht, kan de gemeente enkel toezicht houden op de kwaliteit van de zorg en het welzijn van individuele klanten. Niet op de zorgaanbieder als instantie. Hoe beoordeelt de gemeente dan een situatie? Welke afwegingen heeft de gemeente te maken? Welke bevoegdheden en instrumenten heeft zij? Hoe ziet het samenspel met interne en externe partijen eruit?

Een gemeente kwam op basis van een concrete ervaring voor deze vragen te staan. Samen met betrokken partijen is er een learning history opgesteld aan de hand van de Kolb cyclus. Eerst is een tijdlijn opgesteld, waarin vanuit verschillende perspectieven de sleutelmomenten zijn opgetekend: momenten die bepalend waren voor het verloop van het proces. Daarbij werd gemarkeerd welke partij een belangrijke rol speelde en of het moment als positief of negatief kon worden geduid.

Zet mensen met een verschillende achtergrond bij elkaar voor een groot leeg vel papier en er gebeuren mooie dingen. Uiteindelijk zijn voor drie thema’s - ‘positionering toezicht’, ‘intern samenspel’ en ‘regievoering in de keten’ – de lessen opgetekend en omgezet naar kaders voor toekomstig handelen.

Artikel - Learning history Kolb
Artikel - Learning history Kolb

Volgend artikel: Integriteit aan de formatietafel #GR18 Of lees meer over Organisatie voor inwoners artikelen of het thema