Democratie
maak je.

Experts in decentraal bestuur

Thema: Integere overheid

Integriteit NOC*NSF

Recent besloot NOC*NSF een adviescommissie Integriteit en Ethiek in te stellen. Een stap die door veel andere sportbonden al eerder werd gezet en waarmee het bestuur een oplossing hoopt te vinden voor de onduidelijke situaties die afgelopen jaren ontstonden. Denk bijvoorbeeld aan de enorme media-aandacht rondom de rechtszaak van voormalig bestuurslid Camiel Eurlings. Of de beschuldigingen van matchfixing in het schaatsen door een coach die onder de vlag van NOC*NSF opereerde op het moment dat de beschuldiging openbaar werd gemaakt.

NIEUWS  In 2020 zal door het ministerie Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties de 'Handreiking screening ambtenaren' gepubliceerd worden. Net als voor de in 2019 gepubliceerde 'Handleiding basisscan integriteit voor kandidaat-bestuurders' is Necker van Naem gevraagd om de inhoud te verzorgen.

Commissie zonder functieomschrijving is geen commissie

De opdracht aan de adviescommissie Integriteit en Ethiek is ‘het beantwoorden van verzoeken om advies van het bestuur van NOC*NSF ten aanzien van ethische en integriteitskwesties in de sport'. Daarnaast heeft de commissie ‘de mogelijkheid tot het geven van ongevraagd advies ten aanzien van kwesties die zich voordoen op terrein van integriteit en ethiek. Zodoende kan de adviescommissie bestuur en directie goed een spiegel voorhouden en blinde vlekken benoemen. Met de adviescommissie wordt afgesproken dat zij direct communiceert met het bestuur. Ze brengt haar advies niet naar buiten / maakt deze niet (eigenstandig) bekend. Communicatie hierover gaat altijd via het bestuur (notitie: adviescommissie Integriteit en Ethiek NOC*NSF, 11 april 2019).

Een brede opdracht, die door bestuur en commissie nog uitgewerkt wordt. Nog vastgesteld moet worden wat de uitgangspunten, opdracht en scope van de adviescommissie zijn. Daarmee is er dus eigenlijk nog weinig duidelijk. U ziet het voor zich: als er nu een integriteitskwestie speelt, verwijst het bestuur naar de adviescommissie. De adviescommissie verwijst waarschijnlijk terug: er is tenslotte nog helemaal niet duidelijk volgens welke uitgangspunten ze werkt.

Een integere organisatie zijn, dat regel je niet met een commissie

Voor de duidelijkheid: natuurlijk is het goed dat de sportkoepel zich richt op het stroomlijnen van de processen op het moment dat er een verdenking van een integriteitsschending rijst. Het vaststellen van wat er wel en niet tot de taken van de commissie behoort, komt nog wel. Maar: ook als dat lukt bij NOC*NSF, en daar gaan we wel van uit, is de organisatie er nog niet. Het oprichten van een commissie is een eerste stap in het toerusten van je organisatie op het gebied van integriteit. Het zegt nog niets over het integriteitsbewustzijn in de organisatie, over de cultuur, over de toegankelijkheid van de commissie voor bijvoorbeeld sporters of coaches en over de handelingsperspectieven die je hebt als je iets vermoedt.

Integer kun je leren

De voorzitter van NOC*NSF gaf aan dat hij remmingen voelde om in te grijpen bij de situatie rond Eurlings, ‘omdat het had kunnen worden opgevat als een persoonlijke vete' (zie artikel in de Volkskrant). Integriteit gaat er óók over dat je weet hoe je uit dat gevoel stapt en weloverwogen de afweging maakt om toch handelend op te treden. Daar voorziet het instellen van de integriteitscommissie niet in. Bij integriteitsmeldingen die over het bestuur gaan, wordt de commissie verantwoordelijk gemaakt, terwijl het NOC*NSF ook duidelijk beschrijft dat de adviezen van de commissie altijd via het bestuur gecommuniceerd worden. Hoe vrij is de commissie dan echt? En: als de commissie tot een oordeel komt, moet het bestuur uiteindelijk zelf een sanctie opleggen.

Oefenen, oefenen, oefenen: dan lukt het ook in het echt

Een integere organisatie, dat ben je niet met een commissie alleen. Het vraagt om een bewustzijn bij alle betrokkenen van de kaders waarbinnen je handelt, en van hoe je ermee omgaat op het moment dat er een vermoeden van een schending speelt. De taken en verantwoordelijkheden moeten voor iedereen haarscherp zijn. En, op het moment dat er iets gebeurt, moet eenieder zijn mannetje staan. Dat kun je eindeloos oefenen, met dilemma’s en met simulaties. Want uiteindelijk is dat wat het verschil maakt: of je als organisatie de stap kunt maken van het papier naar de grijze gebieden in de dagelijkse praktijk.

Volgend artikel: Grafrechten Of lees meer over Integere overheid artikelen of het thema