Thema: Integere overheid

Gezamenlijke raadsvergadering op Fort Everdingen

Fort Everdingen heeft een bijzondere en rijke geschiedenis. Het fort heeft anno 2019 nog steeds een grote historische waarde en was in september 2019 het decor voor een uniek evenement: een gezamenlijke raadsvergadering van de raden van Vijfheerenlanden en Culemborg. Ik mocht daarbij zijn als plaatsvervangend griffier/raadsadviseur van de gemeente Culemborg. Voor mij, als bestuurskundige, echt interessant om deze unieke raadsvergadering van dichtbij mee te mogen maken! Het was een bijzondere avond op een inspirerende locatie en ik vertel er graag over.

NIEUWS  In 2020 zal door het ministerie Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties de 'Handreiking screening ambtenaren' gepubliceerd worden. Net als voor de in 2019 gepubliceerde 'Handleiding basisscan integriteit voor kandidaat-bestuurders' is Necker van Naem gevraagd om de inhoud te verzorgen.

Fort Everdingen is een fort gelegen langs de Lek en ligt midden in de Hollandse Waterlinie. Rond 1840 werd het fort gebouwd om de sluizen van de linie te bewaken. Aan de overkant van de Lek ligt Fort Honswijk en samen bewaakten de forten de rivier en de uiterwaarden. In 1952 werd het fort officieel buiten werking gesteld en vanaf toen werd het fort gebruikt door de Explosieve Opruimings Dienst (EOD). De EOD gebruikte het fort als opslag voor munitie en springstof, er waren leslokalen en er kon worden getraind in het opsporen van explosieven.

Te koop wegens vrede

In 2014 werd het fort overgedragen van het ministerie van Defensie naar het ministerie van Economische Zaken. De overheid deed onderzoek naar een passende invulling van het fort waarbij de historische waarde bewaard zou blijven. Men besloot een advertentie te plaatsen om ondernemingen de kans te geven met goede ideeën te komen voor een (passende) invulling van het fort. De titel van deze advertentie luidde: “Te koop wegens vrede”. Er kwamen achttien ondernemingen met hele diverse plannen voor het fort.

Zorgbrouwerij

Uiteindelijk werd het fort verkocht aan Speciaalbierbrouwerij Duits & Lauret. Het fort is toegankelijk voor geïnteresseerden en er worden rondleidingen gegeven. Er is een brouwerij met proeflokaal op het terrein gekomen en overdag wordt door middel van dagbesteding het terrein onderhouden. Cliënten geven zelf aan wat ze willen doen. Dit varieert van groenonderhoud of het vervangen van kozijnen in het fort tot werken in de horecagelegenheid of de brouwerij. Er is dus sprake van een zorgbrouwerij. Verder zit op het terrein een camping en worden er regelmatig feesten, partijen en zakelijke bijeenkomsten gehouden.

Bestemmingsplan 2019, reden voor een historische raadsvergadering

Fort Everdingen is een fort dat in twee provincies ligt (Utrecht en Gelderland) en in twee gemeenten (Culemborg en Vijfheerenlanden). De twee gemeenten hebben in de renovatie van het fort veel samen opgetrokken en zijn beiden van mening dat er bijzondere dingen op deze locatie worden ontplooid. In september 2019 moest een nieuw bestemmingsplan voor Fort Everdingen worden vastgesteld. Door de ligging van het fort in de twee gemeenten moesten ook twee bestemmingsplannen worden vastgesteld. Het leek beide gemeenten leuk om hier een speciaal moment van te maken. Op 4 september 2019 vond er een speciale gecombineerde raadsvergadering plaats op het terrein van Fort Everdingen. Ambtelijk is er veel samenwerking geweest om het bestemmingsplan op te stellen. Vervolgens is er door de griffies van beide gemeenten samengewerkt voor de organisatie van de gezamenlijke raadsvergadering.

Gezamenlijke raadsvergadering, hoe werkt dat?

Maar hoe zit dat nou in elkaar zo’n gezamenlijke raadsvergadering? En kan dit eigenlijk wel? Is een genomen besluit dan wel geldig?
In het reglement van orde van zowel de gemeenteraad van Culemborg als die van de gemeenteraad van Vijfheerenlanden staat dat de raad kan beslissen anderen deel te laten nemen aan de beraadslaging.

“Onverminderd artikel 21 van de gemeentewet kan de raad op enig moment besluiten dat anderen mogen deelnemen aan de beraadslaging.” (Artikel 16 Reglement van orde, gemeenteraad Culemborg en artikel 18.1 Reglement van orde, gemeenteraad Vijfheerenlanden). De theorie is dus dat er zijn twee aparte raadsvergaderingen worden geopend waarin de andere raad mag deelnemen aan de beraadslaging. Vervolgens moet in beide vergaderingen een besluit genomen worden over het vaststellen van het bestemmingsplan.

4 september 2019, Fort Everdingen

Op 4 september 2019 was het zover: de gezamenlijke raadsvergadering van de gemeente Culemborg en de gemeente Vijfheerenlanden. De avond begon voor de raadsleden van Vijfheerenlanden en Culemborg met een kopje koffie in de brouwerij en een rondleiding in en rondom Fort Everdingen. Vervolgens verzamelden pers, betrokken bestuurders, ambtenaren en raadsleden zich in een loods op het terrein van Fort Everdingen. En om 20.00 uur precies kon de bijzondere raadsvergadering starten. Burgemeester Gerdo van Grootheest opende de vergadering van de gemeente Culemborg. Vervolgens opende ook burgemeester Jan Pieter Lokker de vergadering van de gemeente Vijfheerenlanden. Bij het vaststellen van de agenda vroeg burgemeester van Grootheest of de raad van Culemborg instemde met het toelaten van de raadsleden van de gemeente Vijfheerenlanden tot de raadsvergadering. Hiermee werd ingestemd. Vervolgens deed burgemeester Lokker hetzelfde. Ook de raadsleden van Vijfheerenlanden stemden hiermee in.

Technisch gezien waren het dus twee raadsvergaderingen, beiden ook voorgezeten door een eigen burgemeester, waarbij de raadsleden in elkaars vergadering waren toegelaten als deelnemer.

Gecombineerde woordvoeringen

De woordvoeringen tijdens deze bijzondere raadsvergadering waren zoveel als mogelijk gecombineerd. Zo nam de CDA fractie van een van de gemeenten het woord en sprak voor beide fracties. Alle partijen die in beide raden vertegenwoordigd waren deden een gecombineerde woordvoering. Een heel bijzonder fenomeen en ik had het nog niet eerder gezien. Het gecombineerde voorzitterschap en de gezamenlijke woordvoeringen pasten goed bij de sfeer van de avond: gebroederlijk en feestelijk.

Samenwerking in brede zin

Een belangrijk punt dat meermaals terugkwam in de woordvoeringen van die avond was samenwerking. Bijvoorbeeld wat betreft de samenwerking van Duijts en Lauret met andere instellingen. Hierdoor wordt het terrein multifunctioneel gebruikt, blijft de historische waarde behouden maar hebben vooral veel mensen plezier van dit bijzondere fort. Bij het opstellen en vaststellen van een passend bestemmingsplan is door de twee ambtelijke apparaten, verschillende bestuurders en nu dus ook raadsleden samengewerkt.

Na alle woordvoeringen werd het bestemmingsplan unaniem aangenomen door de gemeente Culemborg en later ook door de gemeente Vijfheerenlanden. Er zijn dus twee besluiten genomen en daarmee hebben beide gemeenten het bestemmingsplan vastgesteld. Naast het fort hebben de gemeentes nog meer gemeen. Over een aantal gezamenlijke thema’s is een korte presentatie gehouden. De boodschap van deze presentatie was dat in de toekomst beide gemeenten nog vaker de samenwerking kunnen en zouden moeten opzoeken. Hiermee werd de bijeenkomst afgesloten. In het Proeflokaal van Duits en Lauret werd het glas geheven op een mooie avond en vruchtbare samenwerkingen in de toekomst!

Volgend artikel: Ambtenaren waarderen andere eigenschappen dan bestuurders Of lees meer over Integere overheid artikelen of het thema