Thema: Integere overheid

Dilemma: een glazen huis

Is het acceptabel als een raadslid de schoonmaakster zwart betaalt? Is het oké als een wethouder z’n ramen clandestien laat wassen? Wat te denken van een burgemeester die haar woonkamer laat stuccen door een beunhaas?

NIEUWS  In 2020 zal door het ministerie Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties de 'Handreiking screening ambtenaren' gepubliceerd worden. Net als voor de in 2019 gepubliceerde 'Handleiding basisscan integriteit voor kandidaat-bestuurders' is Necker van Naem gevraagd om de inhoud te verzorgen.

De reacties die ik krijg op deze vragen zijn vrijwel eensluidend. Politieke ambtsdragers hebben een voorbeeldfunctie; het mag niet, dus doe het niet. Schoorvoetend brengen sommigen nog enig begrip op voor volksvertegenwoordigers die zwartwerken faciliteren, maar wethouders (de naam zegt het al) en zeker burgemeesters kunnen daar niet op rekenen.

Een illustratie: Stoppen voor rood licht is een regel om het verkeer ordentelijk te laten verlopen en ongevallen te voorkomen. Wie de regel overtreedt en wordt betrapt, krijgt een bekeuring. Voor een fietser is de boete 90 euro. Maar iedereen fietst toch wel eens door rood licht? Kort na de installatie van burgemeester Halsema ontstond evengoed ophef, omdat iemand haar door een rood licht zag fietsen en hierover twitterde. De burgemeester van Amsterdam kreeg enige bijval, maar ook behoorlijke kritiek. De teneur in de eerste categorie was: niets menselijks is een bestuurder vreemd. In een AT5-artikel met de kop ‘Femke Halsema geeft toe: ik reed door rood’ beloofde ze het nooit meer te doen.

Ongeacht uw oordeel over deze casus is het een gegeven dat politieke ambtsdragers altijd publiekelijk ter verantwoording kunnen worden geroepen; zowel voor zakelijke als privé-gedragingen. Een uitspraak die ik weleens hoor, biedt houvast en handelingsperspectief: ‘Integriteit is het goede doen, ook als (ogenschijnlijk) niemand kijkt’.

Volgend artikel: Dilemma: woonplaatsvereiste Of lees meer over Integere overheid artikelen of het thema