Thema: De allerbeste bestuurders

De gemeenteraad kíest de burgemeester

Met de voordracht van Jan van Zanen als burgemeester van Den Haag staat ook de manier waarop een benoemingsprocedure werkt weer volop in de belangstelling. Het leidde Richard de Mos en Bert Blase, die beiden openbaar solliciteerden naar het burgemeestersambt van de Hofstad, ertoe om in een opinieartikel in de Haagse Courant (12 juni 2020) te concluderen dat de huidige procedure een black box is. Dat roept volgens hen speculaties op van handjeklap in achterkamertjes, waarbij politieke partijen bepalen wie burgemeester wordt. De oplossingen in hun optiek: een gekozen burgemeester door de gemeenteraad of door de bevolking.

De eerste van de twee oplossingen die de afgewezen sollicitanten aandragen is bijzonder. Dat is namelijk al zo. Het is de gemeenteraad van Den Haag geweest die Jan van Zanen heeft gekozen als nieuwe burgemeester. Daarmee hebben ze Bert Blase, Richard de Mos en een aantal anderen niet gekozen.

De top van de VVD heeft weliswaar op Jan van Zanen ingepraat om te solliciteren, maar hij moest dat toch echt zelf doen. Bovendien was het daarna aan de vertrouwenscommissie van de gemeenteraad om te bepalen of hij de man voor Den Haag was. Dat was geen formaliteit, zo laat de reconstructie van het AD van zijn sollicitatie zien. Ter voorbereiding op de selectiegesprekken met de vertrouwenscommissie won Jan van Zanen adviezen in en informeerde hij zich over lokale kwesties. Vervolgens moest ook nog de gemeenteraad als geheel instemmen met zijn voordracht als burgemeester. Het is uiteindelijk de Kroon die de burgemeester formeel benoemt, maar daarin wordt de keuze van de gemeenteraad altijd gevolgd. Zo ook in Den Haag.

Dat de gemeenteraad in de praktijk al kiest wie de nieuwe burgemeester wordt, maakt de discussie over wat de beste aanstellingswijze zou zijn natuurlijk niet overbodig. Het startpunt van deze discussie zou echter moeten zijn wat we precies van de burgemeester verwachten in het lokaal bestuur. Is dat bijvoorbeeld een bestuurder die een eigen (politiek) programma heeft, iemand met een meer ceremoniële functie of een procesbewaker die boven de partijen staat? Het antwoord op die vraag zou de keuze voor de aanstellingswijze van de burgemeester moeten bepalen, in plaats van dat een gekozen burgemeester een doel op zich is.

Twee kandidaten hebben zelf besloten openlijk te solliciteren naar het burgemeesterschap. Publiekelijk stellen dat de procedure niet deugt wanneer je bent afgewezen, is te makkelijk. Al helemaal als je dan voorstelt de procedure te maken zoals hij in feite al is.

 

Volgend artikel: Integratie van integriteit in het personeelsbeleid: verticaal én horizontaal Of lees meer over De allerbeste bestuurders artikelen of het thema