Relatie zittingsduur en type wethouder
Vlak voor de gemeenteraadsverkiezingen zette Necker van Naem onder een grote groep raads- en collegeleden een digitale enquête uit. Het doel van dit onderzoek was een relatie te leggen tussen zittingsduur en type wethouder. De veronderstelling was dat niet ieder type wethouder even goed gedijt bij het huidige politieke klimaat. In totaal hebben 976 raads- en collegeleden de vragenlijst ingevuld. Ze gaven 3867 maal een typeringen van een wethouder.
Vijf typen wethouders
Respondenten konden hun wethouder typeren als politiek leider, superambtenaar, monist, ambassadeur of meelifter. Per wethouder gaven ze aan hoe lang hij wethouder is geweest. Als de wethouder na een politieke breuk voortijdig is vertrokken gaven de respondenten tevens aan wat de meeste bepalende factor is geweest voor zijn vertrek. Factoren hadden betrekking op persoonlijke competenties of op externe omstandigheden. Andere oorzaken voor vertrek (ziekte, herindeling, burgemeestersbenoeming etc.) zijn buiten beschouwing gelaten.
Politiek leider meest stabiel
Het blijkt dat de meelifter het vaakst voortijdig vertrekt. Slechts 68% van dit type wethouder haalt de eindstreep. Meelifters wordt vooral een gebrek aan communicatieve vaardigheden verweten. Daarnaast zijn ze onvoldoende omgevingsbewust en tonen ze geen visie. Het is vooral een gebrek aan persoonlijke vaardigheden die maakt dat een meelifter de termijn niet vol maakt. In de periode 2006-2010 zijn de politiek leiders het meest stabiel gebleken. Bijna 80% van de wethouders die als politiek leider is getypeerd, maakte de rit af. Als belangrijkste oorzaken voor het voortijdig vallen van politiek leiders noemen de respondenten een verdeelde raad of op het ontbreken van collegiaal bestuur. Het gaat daarmee vooral om externe omstandigheden die deels buiten de directe invloedsfeer van de wethouder vallen maar wel tot de politieke realiteit behoren.
Verdeelde raad maakt kwetsbaar
Er is dus een brede oproep aan politiek leiders om zich aan het front te melden. De afgelopen jaren waren zij de meest stabiele factor in het gemeentebestuur. Tegelijkertijd is het een gegeven dat er veel verdeelde raden zijn en dat collegiaal bestuur niet altijd vanzelfsprekend is. Gegevens die vooral een politiek leider kwetsbaar maken. De mate waarin politiek leiders in de praktijk om weten te gaan met deze externe factoren zal bepalen in hoeverre zij ook de wethouders van de toekomst zijn.
Onderzoek vallende wethouders
